តើអ្វីទៅជា «គណនេយ្យ»? ពន្យល់ងាយៗដូចសិស្សថ្នាក់ទី៥!
គណនេយ្យប្រៀបដូចជា **«សៀវភៅកំណត់ហេតុកត់លុយ»** របស់អាជីវកម្មអ៊ីចឹង! នៅពេលអាជីវកម្មមានការ **ទិញ លក់ ខ្ចី ឬបង់លុយ** យើងត្រូវតែកត់ត្រាទុកទាំងអស់ ដើម្បីឱ្យដឹងថា តើអាជីវកម្មសល់លុយប៉ុន្មាន? ជំពាក់គេប៉ុន្មាន? និងចំណេញបានប៉ុន្មាន?
ជញ្ជីងសមីការគណនេយ្យ (The Accounting Equation Scale)
ជញ្ជីងគណនេយ្យត្រូវតែ **«ស្មើគ្នាជានិច្ច»** សងខាង! អ្វីៗទាំងអស់ដែលអាជីវកម្មមាន (Assets) គឺបានមកពី ២ ប្រភព៖ ខ្ចីគេ (Liabilities) ឬលុយខ្លួនឯង (Equity)។
គ្រួសារគណនេយ្យទាំង ៥ (The 5 Accounting Families)
រាល់ប្រតិបត្តិការទាំងអស់ក្នុងពិភពលោក ត្រូវរៀបចំចូលក្នុង **«គ្រួសារទាំង ៥»** នេះជានិច្ច!
១. ទ្រព្យសកម្ម
Assets (អ្វីដែលយើងមាន)
អ្វីៗទាំងអស់ដែលជារបស់ក្រុមហ៊ុន និងមានតម្លៃជាលុយ។
២. បំណុល
Liabilities (អ្វីដែលយើងជំពាក់)
កាតព្វកិច្ចដែលយើងត្រូវសងលុយ ឬផ្តល់សេវាឱ្យគេវិញ។
៣. ដើមទុន
Owner's Equity (លុយម្ចាស់)
សិទ្ធិទាមទាររបស់ម្ចាស់អាជីវកម្មលើទ្រព្យសកម្មសរុប។
៤. ចំណូល
Revenue (លុយរករួច)
ផ្លែផ្កាបានមកពីការលក់ទំនិញ ឬផ្តល់សេវាកម្មជូនភ្ញៀវ។
៥. ចំណាយ
Expenses (លុយចាយវាយ)
ការចំណាយលុយដើម្បីដំណើរការអាជីវកម្មប្រចាំថ្ងៃ។
វិធានការកត់ត្រា DEBIT (ឆ្វេង) និង CREDIT (ស្តាំ)
កុំភ័យខ្លាចពាក្យ «Debit» និង «Credit»! ក្នុងគណនេយ្យ៖
👉 **Debit = កត់ត្រានៅខាងឆ្វេង** | 👉 **Credit = កត់ត្រានៅខាងស្តាំ**
ពេលណាត្រូវកត់ខាង DEBIT (ឆ្វេង)?
- ទ្រព្យសកម្ម (Assets) កើនឡើង (+) ➔ ឧទាហរណ៍៖ ទទួលបានសាច់ប្រាក់, ទិញដី, ទិញឡាន។
- ចំណាយ (Expenses) កើតឡើង (+) ➔ ឧទាហរណ៍៖ បង់ថ្លៃជួល, បង់ថ្លៃទឹកភ្លើង, បង់ប្រាក់ខែ។
- ដកប្រាក់ផ្ទាល់ខ្លួន (Drawings) កើនឡើង (+) ➔ ម្ចាស់ដកប្រាក់ទៅប្រើផ្ទាល់ខ្លួន។
ពេលណាត្រូវកត់ខាង CREDIT (ស្តាំ)?
- បំណុល (Liabilities) កើនឡើង (+) ➔ ឧទាហរណ៍៖ ជំពាក់ថ្លៃទំនិញ, ខ្ចីលុយធនាគារ។
- ដើមទុន (Equity) កើនឡើង (+) ➔ ឧទាហរណ៍៖ ម្ចាស់ដាក់ទុនបន្ថែមចូលក្រុមហ៊ុន។
- ចំណូល (Revenue) កើតឡើង (+) ➔ ឧទាហរណ៍៖ រកប្រាក់បានពីការផ្តល់សេវា ឬលក់ទំនិញ។
វដ្តគណនេយ្យ ៥ ជំហាន (The Accounting Cycle Flow)
ដំណើរការរៀបចំគណនេយ្យចាប់ពីដើមទី រហូតដល់ចេញរបាយការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុ!
វិភាគប្រតិបត្តិការ
Analyze Transactions
កត់ត្រាក្នុង Journal
General Journal
ផ្ទេរទៅសៀវភៅធំ
Posting to Ledger
តារាងតុល្យភាព
Trial Balance
របាយការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុ
Financial Statements
ទិនានុប្បវត្តិទូទៅ (General Journal Sample - All 43 Exercises)
កត់ត្រាតាមលំដាប់លំដោយ Double-Entry System| Ref | ប្រតិបត្តិការ & ការពន្យល់ | ឈ្មោះគណនី (Accounts) | Debit ($) | Credit ($) |
|---|
សៀវភៅធំ គណនី T-Accounts (General Ledger)
ប្រព័ន្ធបានប្រមូលផ្តុំទិន្នន័យពី Journal មកបូកសរុប Debit/Credit និងរកសមតុល្យចុងគ្រា (Ending Balance) ដោយស្វ័យប្រវត្តិ។